18 grudnia 1812 roku Napoleon Bonaparte dotarł do Francji. Cesarz Francuzów podczas trzynastodniowej przeprawy, odbytej po części saniami, eskortowany był przez polskich szwoleżerów. Dlaczego? Ponieważ podróż rozpoczął w Smorgoniach, gdzie kwaterował po wcześniejszej klęsce swoich wojsk.

To właśnie tę scenę wyjazdu uwiecznił na płótnie polski malarz Zygmunt Rozwadowski. Na obrazie zatytułowanym „Napoleon w Smorgoniach” (1930 r., olej, płótno, 100×209) prócz wymaszerowujących wojsk, ordynansa przygotowującego sanie dla cesarza i gotowych do drogi szwoleżerów widzimy pokrytą śniegiem równinę i piękny, rozświetlony dworek, na którego ganku czeka sam Bonaparte. (Kliknij obraz, aby powiększyć.)

Napoleon w Smorgoniach, 1903 r., Muzeum Sztuki w Łodzi

Artysta malował głównie sceny batalistyczne okresu napoleońskiego i powstania listopadowego. Współtworzył „Panoramę Racławicką”. Był odpowiedzialny za oddziały kawalerii narodowej w części realizowanej według zamysłu Wojciecha Kossaka: od baterii armat rosyjskich po grupę jeńców.

Zygmunt Rozwadowski (ur. 25 stycznia 1870 we Lwowie, zm. 23 lipca 1950 w Zakopanem) – polski malarz batalista, scenograf, żołnierz Legionów, współtwórca m.in. Panoramy Racławickiej i twórca projektu rogatywki 1 pułku Ułanów Legionów Polskich.

W latach 1883-1890 studiował w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych m.in. u Jana Matejki, a w latach 1891-1893 w Monachium w prywatnej szkole Antona Azbego. Jeszcze na studiach wystawiał swoje obrazy w TPSP w Krakowie i Lwowie, początkowo pod nazwiskiem Jordan. Po studiach powrócił do Lwowa gdzie nauczał w Szkole Przemysłowej, w tym okresie też wystawiając swoje dzieła i współpracując przy tworzeniu dekoracji teatralnych. W okresie I wojny światowej walczył w Legionach, po II wojnie światowej zamieszkał w Zakopanem.
(za wikipedia.pl)

Bibliografia:
1-„Obrazy rozmaite. Dzieła autorów „Panoramy Racławickiej”. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 2005 r.